Νέες ιδέες

Την χρονιά που πέρασε σχεδιάσαμε με το Κουκουνάρι δύο 10ωρα εκπαιδευτικά πακέτα, ένα για την ενέργεια και ένα για τα απορρίμματα. Είχαμε την ευκαιρία να τα εφαρμόσουμε στο σχολείο δεύτερη ευκαιρίας των φυλακών στα Διαβατά και στο δημοτικό σχολείο των Ταγαράδων αντίστοιχα. Η εμπειρία αυτή ήταν πολύ σημαντική. Επιθυμία μας είναι να συνεχίσουμε στα βήματα που ξεκινήσαμε με μία πιο συνεχόμενη παρουσία στους χώρους της εκπαίδευσης, ώστε η παρέμβασή μας να έχει συνέχεια, να εξελίσσεσαι και να ανατροφοδοτείται από όσους εμπλέκονται σε αυτήν την διαδικασία. Φέτος πολύς λόγος γίνεται για την οικονομική (και φυσικά πολιτική και οικολογική) κρίση της εποχής μας με μία γερή δόση απαισιοδοξίας. Εμείς θεωρούμε ότι οι συνθήκες αυτές είναι, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, ευκαιρία για αμφισβήτηση των δεδομένων εκπαιδευτικών πρακτικών (πολύ περισσότερο στην περιβαλλοντική εκπαίδευση) και για την δοκιμασία εναλλακτικών απόψεων και εργαλείων. Το επόμενο διάστημα σκοπεύουμε να συμβάλουμε σε αυτή την συζήτηση με τον εμπλουτισμό του μπλόγκ μας και με την εν καιρώ δημιουργία ενός πιο ολοκληρωμένου ιστότοπου που να εκθέτει τις σκέψεις και τις προτάσεις μας.

Η εμπειρία μας από το Δημοτικό Σχολείο Ταγαράδων

Μαζί με την ΣΤ’ τάξη του Δημοτικού Σχολείου Ταγαράδων υλοποιήσαμε ένα πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με θέμα «Απορρίμματα- Κατανάλωση- Ανάγκες του ανθρώπου». Μετά από 10 ώρες δραστηριοτήτων όπως παρουσιάσεις, προβολή ντοκιμαντέρ, παιχνίδι ρόλων, ακίνητες φωτογραφίες, μελέτη περίπτωσης και έρευνα δράσης ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα. Παρακάτω παραθέτουμε ένα κείμενο που γράφτηκε από τους μαθητές και τις μαθήτριες της τάξης μετά από συνεντεύξεις που πήραν οι ίδιοι από κατοίκους του χωριού σε σχέση με τη χωματερή των Ταγαράδων. Επιπλέον, παρακάτω μπορείτε να δείτε τις ζωγραφιές των μαθητών και μαθητριών αναφορικά με το ζήτημα των σκουπιδιών, αυτό που δεν τους αρέσει και αυτό που θα επιθυμούσαν. Ευχαριστούμε τη διευθύντρια του σχολείου κα. Αξαρλή Γλυκερία, καθώς και τη δασκάλα της τάξης κα. Σισκοπούλου Έφη για την ευκαιρία που μας έδωσαν να δουλέψουμε με τη συγκεκριμένη τάξη και την εμπιστοσύνη που μας έδειξαν. Φυσικά, ευχαριστούμε και όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες για την άψογη συνεργασία τους και τη διάθεσή τους.

Κείμενο μαθητών

Στο μάθημα της Περιβαλλοντικής χωριστήκαμε σε 5 ομάδες. Κάθε ομάδα ανέλαβε να γράψει μια ερώτηση και ρωτώντας ανθρώπους να πάρει μια απάντηση. Οι ερωτήσεις ήταν οι εξής:

1. Τι γνωρίζετε για την παράνομη ρίψη σκουπιδιών και πως μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε.

Απάντηση: α) Καλό θα ήταν κατά τη γνώμη μου να μπουν απαγορευτικές ταμπέλες.

β) Πιστεύω ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα αυτό φτιάχνοντας μια περίφραξη.

γ) Το σωστό θα ήταν να μπαίνουν πρόστιμα.

2. Πόσο διήρκησε η πυρκαγιά και τι προβλήματα δημιούργησε;

Απάντηση: α) Έγινε το 2007, κράτησε 1 εβδομάδα και τα προβλήματα ήταν καταστροφικά. Ένα παράδειγμα είναι ότι έφυγαν πολλοί άνθρωποι από το χωριό.

β) Κράτησε 2 εβδομάδες και τα προβλήματα είναι ότι υπήρχε έλλειψη πόσιμου νερού και δημιουργήθηκε ένα σύννεφο καπνού.

γ) Κράτησε 1-2 εβδομάδες και το πρόβλημα είναι ότι η λάσπη που κατέβαζε ήταν μολυσμένη.

3. Γιατί οι άνθρωποι δε συνεργάστηκαν νωρίτερα για το κλείσιμο της χωματερής;

Απάντηση: α) Πιστεύω ότι οι άνθρωποι δεν ενημερώθηκαν σωστά για τη χωματερή.

β) Γνώμη μου είναι ότι δεν το θεωρούσαν σημαντικό να κλείσει.

4. Τι θα θέλατε να αλλάξει σε σχέση με τα σκουπίδια στους Ταγαράδες και το κλείσιμο της χωματερής;

Απάντηση: α) Εγώ θα ήθελα στη θέση της παλιάς χωματερής να δημιουργηθεί ΧΥΤΑ.

β) Θα ήθελα να γίνει δενδροφύτευση

γ) Θέλω να γίνει μια μεγάλη παιδική χαρά.

δ) Εγώ θέλω να χτιστεί ένα ξενοδοχείο για την αύξηση της οικονομίας.

Εμείς και οι συμμαθητές μας θέλαμε: γήπεδο, πλατεία, ζωολογικό κήπο, πάρκο, εμπορικό κέντρο.

Ιωάννα Τσιγγερλιώτη

Φίλιππος Αναστασιάδης

Κατεβάστε το πλήρες έντυπο με τις ζωγραφιές των παιδιών από

εδώ

Παμε στο δημοτικό σχολείο Ταγαράδων

Tην Παρασκευή 16 Απριλίου ξεκινήσαμε την εφαρμογή του προγράμματός μας «Απορρίμματα - Κατανάλωση - Ανάγκες του ανθρώπου» στο δημοτικό σχολείο των Ταγαράδων. Το πρόγραμμα εντάχθηκε στην ευέλικτη ζώνη του σχολείου και θα ολοκληρωθεί σε 5 εβδομάδες.

Χαρήκαμε πολύ με την πρόσκληση που μας έκανε το σχολείο και βρήκαμε προκλητικό να επανασχεδιάσουμε το πρόγραμμά μας και να το εμπλουτίσουμε λαμβάνοντας υπόψη ότι το σχολείο έχει ήδη εμπλακεί στον τοπικό αγώνα ενάντια στην παρατεταμένη λειτουργία της χωματερής και άρα τα παιδιά είναι ήδη ευαισθητοποιημένα και ενημερωμένα.

Το σχολείο μας καλωσόρισε και ο χώρος πολλαπλών χρήσεων που μας διέθεσε είναι ευρύχωρος και κατάλληλος για τις ασκήσεις κίνησης και θεατρικής έκφρασης που έχουμε κατά νου. Η συγκεκριμένη τάξη του σχολείου είχε ήδη παρακολουθήσει κάποιες παρουσιάσεις περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σχετικά με την ανακύκλωση ηλεκτρικών συσκευών. Επομένως, όπως και μας ζητήθηκε, είμαστε σε διαδικασία προσαρμογής του προγράμματός μας στις απαιτήσεις του σχολείου εντάσσοντας την προαναφερθείσα θεματική, καθώς και την έννοια της κομποστοποίησης-χουμοποίησης και τον διαχωρισμό οργανικών-ανόργανων ουσιών.

Καλή μας τύχη!

H εμπειρία μας από το σδε των φυλακών στα Διαβατά

Η εμπειρία μας από την εφαρμογή του 10ωρου εκπαιδευτικού πακέτου με θέμα «"Ενέργεια - Ανανεώσιμες Πηγές και Τοπικές Κοινωνίες"» στο σχολείο 2^ης ευκαιρίας των φυλακών στα Διαβατά ήταν πολύ πλούσια και ανάμεικτη με διαφορετικά συναισθήματα και σκέψεις. Πραγματοποιήσαμε συνολικά 5 επισκέψεις και σε κάθε έξοδο από την τάξη είχαμε καινούργια δεδομένα που έπρεπε να διαπραγματευτούμε. Υπήρξαν φορές που αισθανθήκαμε υπερπλήρεις, ότι πραγματικά προσφέραμε κάτι και άλλες ότι δεν ήμασταν επαρκείς και ότι ο χρόνος δεν μας φτάνει. Από την επαφή μας με τους κρατούμενους εκπαιδευόμενους ενισχύθηκε μέσα μας η άποψη ότι δεν είναι οι γνώσεις και τα πτυχία που κάνουν τον άνθρωπο αλλά οι εμπειρίες και η δυνατότητα του καθενός να ανοίγει με το μυαλό του διεξόδους φαντασίας και δημιουργικότητας. Το τελευταίο είναι πάρα πολύ σημαντικό στην μαθησιακή διαδικασία και ειδικά στην περιβαλλοντική εκπαίδευση, καθώς πιστεύουμε ότι η γνώση για τα περιβαλλοντικά προβλήματα, ειδικά με τον τρόπο που μεταφέρεται από τα μμε συχνά δημιουργεί συναισθήματα εγκλωβισμού, παραίτησης, φόβου και άγχους σε όλους μας. Εμείς από την μεριά μας θέλουμε να προσεγγίσουμε μία περιβαλλοντική εκπαίδευση που να αναζητεί πηγές ελπίδας και να βασίζεται στα βιώματά μας. Αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο, απαιτεί χρόνο, υπομονή και εμπιστοσύνη. Στο σχολείο 2^ης ευκαιρίας των φυλακών στα Διαβατά κληθήκαμε να προσαρμόσουμε τις δραστηριότητές μας σε ενήλικες και κυρίως μετανάστες και προσπαθήσαμε να μιλήσουμε για το ζήτημα της ενέργειας από μία κοινωνική οπτική. Κάνοντας έναν απολογισμό, ήρθαμε για άλλη μία φορά αντιμέτωποι με το συναίσθημα του ανολοκλήρωτου, χαρακτηριστικό της προσωρινότητας του περάσματός μας από το σχολείο, ένα περιβάλλον που απαιτεί συνεχή προσοχή και συγκέντρωση. Βγήκαμε ενισχυμένοι μαθαίνοντας περισσότερα για τη διαδικασία του δημιουργικού διαλόγου, στοιχείο που μας ενδιαφέρει και πήραμε μία γεύση από την πιο σημαντική του προϋπόθεση: την ανάπτυξη της σχέσης μεταξύ των συμμετεχόντων. Ελπίζουμε να επιστρέψουμε πιο έτοιμοι σε εμπειρίες και ιδέες. Ευχαριστούμε την διεύθυνση και το προσωπικό του σχολείου για την εμπιστοσύνη τους και τους μαθητές για την ζεστασιά και την διάθεση με την οποία μας καλωσόρισαν.

H 1η εφαρμογή μας!

Το Κουκουνάρι ξεκίνησε την 1η εφαρμογή των προγραμμάτων του στο σχολείο δεύτερης ευκαιρίας των φυλακών στα διαβατά! Το θέμα που διαλέξαμε είναι το "Ενέργεια - Ανανεώσιμες Πηγές και Τοπικές Κοινωνίες" γιατί βρίσκεται στην επικαιρότητα και εμπεριέχει έντονα την κοινωνική διάσταση καθώς και προβληματισμούς για τον τρόπο ζωής μας. Η πρώτη επαφή ήταν πολύ έντονη και σίγουρα έχουμε αμφότεροι να μάθουμε πάρα πολλά.

Προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές δημοτικού και γυμνασίου

Το κουκουνάρι θεωρεί ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση είναι σημαντικό να προσσεγγίζεται βιωματικά και με βάση την ανάπτυξη της κοινωνικά κριτικής σκέψης. Σε διαφορετική περίπτωση κινδυνεύει να αποκοπεί από τα στοιχεία από τα οποία εμφορείται (ολιστικότητα, αλλαγή στάσεων και αξιών, κοινωνική ενεργοποίηση, αμεσότητα, συνεργατικότητα). Προτείνουμε 2 πακέτα 10 ωρών ενδεικτικά του σκεπτικού μας.

Το πρώτο αφορά στον άξονα «Ενέργεια-Ανανεώσιμες Πηγές και Τοπικές Κοινωνίες» ο οποίος σύμφωνα με την Δεκαετία της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη αποτελεί τη θεματική της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για το σχολικό έτος 2010. Το δεύτερο αφορά στον άξονα «Απορρίμματα-Κατανάλωση-Ανάγκες του ανθρώπου» και επικεντρώνεται στον αστικό τρόπο ζωής (lifestyle) (ανακύκλωση, καταναλωτισμός, ζωή στην πόλη).

Ενέργεια - Ανανεώσιμες Πηγές και Τοπικές Κοινωνίες

1. Άσκηση γνωριμίας - Καταιγισμός ιδεών για την ενέργεια (1 ώρα)
2. Χαρτογράφηση εννοιών "Το ταξίδι της ενέργειας (2 ώρες)
3. Θεατρικό παιχνίδι "Ο Δον Κιχώτης και οι ανεμόμυλοι (2 ώρες)
4. Προσομοίωση διαδικασίας επίλυσης διλλήματος "Τι απόφαση θα πάρει το χωριό μας;" (3 ώρες
5. Μελέτη περίπτωσης (γυμνάσιο) - Χιονοστοιβάδα απόψεων (δημοτικό)* "Τι πιστεύετε για την ενέργεια;"

Απορρίμματα - Κατανάλωση - Ανάγκες του ανθρώπου

1. Άσκηση γνωριμίας - Ζωγραφίστε το αγαπημένο σας αντικείμενο
2. Επισκόπηση ιδεών "Μία ματιά στον τρόπο ζωής μας"
3. Θεατρικό παιχνίδι "Φτιάξτε την διαφήμισή σας"
4. Ηθικό δίλλημα "Που πάνε τα σκουπίδια μας;"
5. Προσομοίωση διαδικασίας επίλυσης διλλήματος "Γίνεται ειδικοί διαχείρισης απορριμάτων"

Σημ. Την τελευταία ώρα προβλέπεται αξιολόγηση του προγράμματος
* Το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων προσσαρμόζεται ανάλογα με το ηλικιακό επίπεδο των συμμετεχόντων
** Το κόστος των προγραμμάτων καλύπτεται από τους ενδιαφερόμενους (μαθητές, εκπαιδευτικά ιδρύματα, σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων) και συμπεριλαμβάνει τόσο την υλοποίησή τους, όσο και τα υλικά που θα χρειαστούν

Τι είναι το Κουκουνάρι;

Το Κουκουνάρι είναι μία Αστική Μη Κερδοσκοπική Eταιρία που ιδρύθηκε το 2009 στη Θεσσαλονίκη. Αποτελεί μία προσπάθεια προώθησης της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Ευαισθητοποίησης στα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας, αφενός εκεί που απουσιάζει και αφετέρου εκεί που χρήζει εμπλουτισμού στη βάση μίας πιο βιωματικής και αξιακής προσσέγγισης. Πιο συγκεκριμένα, οι δραστηριότητες που εφαρμόζονται στοχεύουν στην αφύπνιση των συναισθημάτων, στη διερεύνηση και διασαφήνιση των αξιών που διέπουν το περιβαλλοντικό ζήτημα, στην παρακίνηση για ενεργό συμμετοχή καθώς και στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και της ικανότητας λύσης ηθικών και κοινωνικών διλλημάτων.

Η προσέγγιση που υιοθετείται ακολουθεί τις κατευθυντήριες αρχές για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, όπως αυτές παρουσιάζονται στα βασικά κείμενα (Διάσκεψη της Μόσχας, Κεφάλαιο 36 Ημερήσιας Διάταξης 21). Πιο συγκεκριμένα προωθείται η ολιστικότητα, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους διαφορετικούς τομείς που πλαισιώνουν τα περιβαλλοντικά ζητήματα (φύση, κοινωνία, οικονομία) και την πολυπλοκότητα με την οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Επιπλέον, προωθείται ο διεπιστημονικός τρόπος προσέγγισης με σκοπό να εισαχθούν τα ζητήματα από διαφορετικές γνωστικές αφετηρίες, οι οποίες τέμνονται στο περιεχόμενο της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Οι πρακτικές που ακολουθούνται είναι βιωματικού χαρακτήρα επικεντρώνοντας στην ανάδυση και καλλιέργεια συναισθημάτων για το περιβάλλον, θεωρώντας ότι μόνο με αυτόν τον τρόπο αλλάζουν οι στάσεις και συμπεριφορές «για χάρη» του περιβάλλοντος.

Το πρόγραμμα και οι δραστηριότητες που θα αναπτυχθούν μπορούν να έχουν διάρκεια από 3 έως 20 ώρες ανάλογα με την επιθυμία και τις ανάγκες των ενδιαφερόμενων. Η ελάχιστη επιθυμητή διάρκεια είναι 10 ώρες ώστε να μπορεί να καλυφθεί πλήρως μία θεματική ενότητα και να υπάρχει μία συνέχεια μεταξύ των δραστηριοτήτων. Παρόλα αυτά για προγράμματα μικρότερης διάρκειας μπορούν να επιλεχθούν κάποιες από τις προτεινόμενες δραστηριότητες κάθε θεματικής ενότητας.